Dragende muur verwijderen
Constructieberekening en constructietekening voor een veilige doorbraak
Wilt u een dragende muur verwijderen om een open keuken, grotere woonkamer of ruimere indeling te creëren?
Een dragende wand verwijderen is meer dan alleen sloopwerk. De muur draagt vaak een deel van de verdiepingsvloer, bovenliggende wanden, het dak of meerdere bouwlagen. Zodra de muur wordt verwijderd, moeten deze belastingen veilig worden overgenomen door een nieuwe constructie.
ROMB verzorgt de benodigde constructieberekening, constructietekening en staalberekening voor het verwijderen of gedeeltelijk doorbreken van een dragende muur.
Afhankelijk van de situatie ontwerpen wij bijvoorbeeld een:
- stalen ligger;
- stalen ligger met kolommen;
- stalen portaal;
- samengestelde staalconstructie;
- lateiconstructie;
- aanvullende funderingsvoorziening.
Zo weet uw aannemer vooraf precies welke constructie nodig is en hoe deze veilig moet worden uitgevoerd.
Wanneer is een muur dragend?
Een dragende muur is onderdeel van de hoofddraagconstructie van een gebouw. De muur kan belastingen opnemen van:
- verdiepingsvloeren;
- houten of betonnen balklagen;
- bovenliggende muren;
- dakconstructies;
- andere constructieonderdelen.
Of een muur daadwerkelijk dragend is, kan niet uitsluitend aan de dikte van de wand worden vastgesteld. Wij beoordelen onder meer:
- oorspronkelijke bouwtekeningen;
- constructietekeningen;
- richting van vloerbalken;
- positie van bovenliggende wanden;
- materiaal en dikte van de muur;
- constructie van de woning;
- eventuele eerdere verbouwingen.
Bij twijfel kan aanvullend onderzoek of een opname op locatie noodzakelijk zijn.
Waarom is een constructieberekening nodig?
Wanneer een dragende muur wordt verwijderd, verdwijnt een bestaande ondersteuning. De belastingen die oorspronkelijk via de muur naar beneden werden afgevoerd, moeten worden omgeleid naar een nieuwe constructie. Een constructeur bepaalt daarom:
- welke belasting op de bestaande muur rust;
- welke nieuwe overspanning ontstaat;
- welk staalprofiel of andere constructie nodig is;
- welke oplegreacties ontstaan;
- waar deze krachten terechtkomen;
- of de bestaande wanden en fundering deze krachten kunnen opnemen.
Alleen de breedte van de opening is dus onvoldoende om te bepalen welke stalen balk nodig is.
Welke constructie komt in plaats van de dragende muur?
De juiste oplossing hangt af van de bestaande constructie, de gewenste opening en de mogelijkheden voor oplegging.
Stalen ligger
Bij een relatief beperkte opening kan een stalen ligger vaak rechtstreeks op voldoende sterke gemetselde of betonnen wanden worden opgelegd. Veel toegepaste staalprofielen zijn bijvoorbeeld:
- HEA;
- HEB;
- IPE.
Welk profiel nodig is, wordt door berekening bepaald. Niet alleen de sterkte van de ligger is belangrijk. Ook doorbuiging, opleglengte, lokale drukspanning, stabiliteit, verbindingen en brandwerende afwerking kunnen relevant zijn.
Stalen portaal bij een grote doorbraak
Wanneer vrijwel de volledige wand wordt verwijderd, is er vaak onvoldoende metselwerk over om een ligger veilig op te leggen. In dat geval kan een stalen portaal nodig zijn. Een stalen portaal bestaat doorgaans uit:
- een horizontale stalen ligger;
- één of twee verticale kolommen;
- kopplaten of hoekverbindingen;
- voetplaten;
- bevestigingsmiddelen;
- eventueel funderingsvoorzieningen.
De kolommen brengen grote geconcentreerde krachten naar beneden. Daarom moet altijd worden onderzocht wat zich onder deze kolommen bevindt. Een constructie is pas compleet wanneer de belasting veilig kan worden afgevoerd tot aan de fundering.
Van stalen balk tot fundering
Bij het verwijderen van een dragende muur kijken wij niet alleen naar de nieuwe ligger. De volledige belastingafdracht is van belang:
Dit is vooral belangrijk wanneer nieuwe kolommen worden toegepast. Een kolom kan bijvoorbeeld op een bestaande houten vloer of betonvloer terechtkomen die oorspronkelijk niet voor zo'n geconcentreerde belasting is ontworpen. Mogelijk zijn dan aanvullende maatregelen nodig, zoals:
- onderslagbalk;
- nieuwe kolom op de verdieping eronder;
- betonpoer;
- funderingsbalk;
- plaatselijke versterking;
- aanvullende funderingspaal.
Of dit nodig is, wordt per situatie bepaald.
Gedeeltelijk een dragende muur verwijderen
Niet iedere verbouwing vraagt om het volledig verwijderen van de wand. U kunt bijvoorbeeld een opening maken voor:
- een doorgang;
- dubbele deuren;
- schuifdeur;
- open keuken;
- grotere woonkamer;
- keuken-eiland met doorgang.
Ook bij een gedeeltelijke doorbraak moet worden gecontroleerd hoeveel metselwerk behouden blijft en of dit voldoende capaciteit heeft als oplegging. Een opening van bijvoorbeeld 1,20 meter vraagt een andere oplossing dan een doorbraak van 4 of 5 meter.
Dragende muur tussen keuken en woonkamer verwijderen
Een van de meest voorkomende verbouwingen is het samenvoegen van keuken en woonkamer. Bij oudere woningen staat tussen beide ruimtes vaak een dragende wand waarop de verdiepingsvloer rust. Door deze wand te verwijderen ontstaat een grotere leefruimte, maar constructief moet de vloer opnieuw worden ondersteund. Wij beoordelen daarbij onder meer:
- overspanningsrichting van de vloer;
- bovenliggende wanden;
- positie van schoorstenen of kanalen;
- beschikbare oplegging;
- gewenste vrije hoogte;
- mogelijkheid om de ligger in of onder het plafond te verwerken.
Waar mogelijk zoeken wij naar een praktische oplossing waarbij de stalen constructie zo efficiënt mogelijk in het interieur kan worden opgenomen.
Dragende achtergevel verwijderen voor een aanbouw
Bij een aanbouw of uitbouw wordt vaak een groot deel van de bestaande achtergevel verwijderd. Dit is constructief meestal ingrijpender dan een gewone binnenwanddoorbraak. De achtergevel kan namelijk belast worden door:
- de verdiepingsvloer;
- bovenliggende gevel;
- dakconstructie;
- metselwerk;
- stabiliteitskrachten.
Voor een brede achtergeveldoorbraak wordt daarom regelmatig een stalen portaal toegepast. Ook moet worden gecontroleerd of de fundering onder de nieuwe kolommen voldoende sterk is.
Dragende muur in een appartement verwijderen
Bij appartementen vraagt een doorbraak extra aandacht. De constructie van uw woning maakt namelijk onderdeel uit van een groter gebouw. Een dragende wand kan belastingen opnemen van meerdere verdiepingen boven uw appartement. Daarom kunnen de krachten aanzienlijk groter zijn dan bij een eengezinswoning. Daarnaast kunnen andere partijen betrokken zijn, zoals:
- Vereniging van Eigenaars;
- beheerder;
- gemeente;
- architect;
- aannemer;
- constructeur van de VvE.
Afhankelijk van de splitsingsakte en het huishoudelijk reglement kan daarnaast toestemming van de VvE nodig zijn. Een gemeentelijke vergunning vervangt een eventuele privaatrechtelijke toestemming van de VvE niet.
Tijdelijke ondersteuning tijdens de werkzaamheden
Een dragende muur mag niet simpelweg worden verwijderd voordat de bovenliggende constructie veilig is ondersteund. Tijdens de uitvoering kan tijdelijke ondersteuning nodig zijn. Dit gebeurt meestal met bouwstempels en tijdelijke onderslagconstructies. De exacte methode hangt af van:
- belasting van de bovenliggende vloer;
- aantal verdiepingen;
- richting van de balklaag;
- ondergrond onder de stempels;
- werkvolgorde;
- afmetingen van de doorbraak.
Ook moet worden gecontroleerd of de vloer waarop de stempels staan de tijdelijke belasting kan opnemen.
Stempelplan bij een dragende muur
Bij eenvoudige situaties kan een aannemer de tijdelijke ondersteuning uitvoeren volgens de constructieve uitgangspunten en gangbare uitvoeringsmethoden. Bij complexere situaties kan een afzonderlijk stempelplan noodzakelijk of verstandig zijn. Hierin wordt bijvoorbeeld aangegeven:
- positie van de stempels;
- hart-op-hartafstand;
- tijdelijke onderslagbalken;
- belastingafdracht;
- ondersteuning op onderliggende verdiepingen;
- uitvoeringsvolgorde.
Het uitgangspunt is dat de bestaande constructie tijdens de gehele verbouwing stabiel en veilig blijft.
Constructieberekening voor de stalen balk
Voor de definitieve constructie berekenen wij onder andere:
- permanente belastingen;
- gebruiksbelastingen;
- belastingen vanuit bovenliggende wanden;
- vloerbelasting;
- dakbelasting indien relevant;
- buigend moment;
- dwarskracht;
- doorbuiging;
- oplegreacties;
- kolomkrachten;
- verbindingen waar nodig.
Bij verbouw van een bestaand bouwwerk wordt de constructieve veiligheid beoordeeld binnen het daarvoor geldende stelsel voor bestaande bouw en verbouw. Het Bbl verwijst hiervoor naar de NEN 8700-serie. Voor de relevante belastingen wordt NEN 8701 in samenhang met NEN 8700 en de Eurocodes gebruikt.
Constructietekening voor de aannemer
Naast de berekening maken wij een duidelijke constructietekening. Daarop kunnen onder meer worden aangegeven:
- positie van de nieuwe ligger;
- staalprofiel;
- kolommen;
- afmetingen van de opening;
- opleggingen;
- voetplaten;
- verbindingen;
- ondersabeling;
- ondersteunende constructies;
- relevante doorsneden;
- constructieve opmerkingen.
Hiermee beschikt de aannemer over duidelijke uitgangspunten voor het bestellen en monteren van de staalconstructie.
Vergunning voor het verwijderen van een dragende muur
Het verwijderen van een dragende muur verandert de draagconstructie van het gebouw. Voor de technische bouwactiviteit is dit vergunningplichtig onder het Bbl. Bij de vergunningaanvraag kunnen onder andere nodig zijn:
- bestaande plattegrond;
- nieuwe plattegrond;
- constructieberekening;
- constructietekening;
- details van de staalconstructie;
- aanvullende informatie over de bestaande constructie.
Afhankelijk van het gebouw en de locatie kunnen daarnaast andere regels of toestemmingen relevant zijn. Denk bijvoorbeeld aan een monument, een beschermd gebouw of regels uit het gemeentelijke omgevingsplan. Via het Omgevingsloket kan worden gecontroleerd welke activiteiten en toestemmingen voor het specifieke adres van toepassing zijn.
Waarom eerst berekenen en daarna slopen?
Soms wordt een dragende wand al gedeeltelijk verwijderd voordat duidelijk is welke constructie ervoor terugkomt. Dat brengt onnodige risico's met zich mee. Een veilige volgorde is:
- Bestaande constructie onderzoeken. Eerst bepalen we hoe de woning constructief is opgebouwd.
- Gewenste opening vaststellen. We bepalen samen met de bouwkundige of opdrachtgever de definitieve maatvoering.
- Constructie berekenen. Daarna worden ligger, kolommen en opleggingen berekend.
- Tijdelijke ondersteuning bepalen. Vóór de sloop wordt duidelijk hoe de bestaande constructie tijdelijk wordt opgevangen.
- Nieuwe constructie plaatsen. Pas daarna wordt de dragende wand gecontroleerd verwijderd en de definitieve constructie geplaatst.
Deze werkwijze vermindert het risico op ongecontroleerde vervormingen, scheurvorming of instabiliteit.
Welke informatie hebben wij nodig?
Voor een eerste beoordeling ontvangen wij bij voorkeur:
- adres van de woning;
- plattegronden;
- oorspronkelijke archieftekeningen;
- gewenste breedte van de opening;
- foto's van beide zijden van de muur;
- foto's van verdieping erboven en eronder indien relevant;
- beschikbare constructietekeningen;
- korte omschrijving van de verbouwing.
Heeft u geen archieftekeningen? Dan kunnen wij eerst beoordelen welke informatie ontbreekt en of aanvullende inmeting of onderzoek nodig is.
Archieftekeningen en bestaande constructie
Bij oudere woningen kunnen gemeentelijke archieftekeningen veel informatie geven over:
- draagmuren;
- balklagen;
- betonvloeren;
- staalconstructies;
- fundering;
- oorspronkelijke indeling.
Maar archieftekeningen zijn niet altijd volledig en de feitelijke situatie kan later zijn gewijzigd. Daarom worden belangrijke constructieve gegevens waar nodig gecontroleerd aan de bestaande situatie.
Onze werkwijze
- Eerste beoordeling. U stuurt ons de tekeningen, foto's en gewenste situatie. Wij beoordelen welke constructieve onderdelen relevant zijn.
- Bepalen van de belastingafdracht. We onderzoeken welke vloeren, wanden of daken door de muur worden gedragen.
- Constructief ontwerp. We ontwerpen een passende oplossing, bijvoorbeeld een stalen ligger of portaal.
- Berekening. De constructie wordt doorgerekend en gecontroleerd.
- Constructietekening. Wij werken het ontwerp uit in een duidelijke technische tekening.
- Afstemming. Waar nodig stemmen wij de constructie af met de aannemer, architect, staalbouwer of gemeente.
Praktische constructieve oplossingen
De zwaarste constructie is niet automatisch de beste constructie. Wij kijken ook naar de praktische uitvoering. Daarbij spelen bijvoorbeeld een rol:
- gewenste plafondhoogte;
- beschikbare oplegging;
- montage van het staal;
- leidingwerk;
- positie van kozijnen;
- bestaande vloer;
- toegankelijkheid van de bouwplaats;
- kosten van staal en montage.
Soms kan een lager staalprofiel met een andere profielserie praktischer zijn. In andere gevallen is een portaal juist efficiënter dan een zeer zware vrij opgelegde ligger. De oplossing wordt daarom afgestemd op zowel de berekening als de feitelijke uitvoering.
Voor algemeen bouwadvies of projecten buiten ons constructieve specialisme werken wij samen met Aboss Bouwadvies.
Veelgestelde vragen over een dragende muur verwijderen
Hoe weet ik of mijn muur dragend is?
Dat kan worden bepaald aan de hand van bouw- en constructietekeningen, de richting van de vloerconstructie, positie van bovenliggende wanden en een inspectie van de bestaande situatie. Alleen de wanddikte is niet voldoende.
Welke stalen balk heb ik nodig?
Dat kan niet betrouwbaar worden bepaald op basis van alleen de lengte van de opening. De belasting, overspanning, opleggingen en constructie boven de muur moeten eerst worden onderzocht.
Kan ik een dragende muur helemaal verwijderen?
Vaak wel, maar wanneer onvoldoende metselwerk voor oplegging overblijft, kan een stalen portaal met kolommen nodig zijn.
Is een vergunning nodig om een dragende muur te verwijderen?
Ja, voor het verwijderen van een draagmuur is de technische bouwactiviteit vergunningplichtig omdat de draagconstructie wordt gewijzigd.
Heb ik altijd een stalen balk nodig?
Niet noodzakelijk. De oplossing kan afhankelijk van de situatie ook bestaan uit een betonlatei, andere staalconstructie of een combinatie van constructieve onderdelen.
Moet de fundering ook worden gecontroleerd?
Dat hangt af van de oplossing. Vooral bij nieuwe stalen kolommen kunnen hoge puntlasten ontstaan. Dan kan controle van de onderliggende constructie en fundering noodzakelijk zijn.
Kan de stalen balk volledig in het plafond verdwijnen?
Soms wel. Dit hangt af van de hoogte en richting van de bestaande vloerbalken, benodigde staalhoogte, installaties en constructieve mogelijkheden.
Kan mijn aannemer de muur alvast verwijderen?
Een dragende muur moet niet worden verwijderd voordat duidelijk is hoe de constructie tijdelijk en definitief wordt ondersteund.
Kunnen jullie ook de vergunning verzorgen?
Ja. ROMB kan naast de constructieberekening en constructietekening ook de benodigde bouwkundige tekeningen en begeleiding van de vergunningaanvraag verzorgen.
Kunnen jullie een bestaande geplaatste balk controleren?
Ja, mits voldoende gegevens beschikbaar zijn over het profiel, de overspanning, opleggingen, constructie en belastingen. Indien gegevens ontbreken kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
Wilt u een dragende muur verwijderen?
Heeft uw aannemer gevraagd om een constructieberekening? Wilt u weten welke stalen balk nodig is? Of wilt u vooraf controleren of uw geplande doorbraak constructief mogelijk is?
Stuur ons een plattegrond, foto's van de muur, de gewenste breedte van de opening en beschikbare archieftekeningen. Wij beoordelen de constructieve situatie en geven aan welke berekeningen en tekeningen voor uw verbouwing nodig zijn.