Een aanbouw laten bouwen

Wat komt kijken bij het bouwen van een aanbouw?

Een aanbouw lijkt op het eerste gezicht een relatief eenvoudige uitbreiding van de woning. Constructief en bouwkundig komen er echter verschillende onderdelen samen:

• bestaande woning;
• fundering;
• beganegrondvloer;
• achtergeveldoorbraak;
• staalconstructie;
• buitenwanden;
• kozijnen en schuifpui;
• dakconstructie;
• isolatie;
• ventilatie;
• hemelwaterafvoer;
• aansluiting op bestaande bouw;
• eventuele omgevingsvergunning.

Een wijziging aan één onderdeel kan gevolgen hebben voor een ander onderdeel. Een brede opening in de bestaande achtergevel kan bijvoorbeeld een zwaardere staalconstructie vereisen. Hierdoor ontstaan grotere puntlasten, waardoor ook de fundering opnieuw moet worden beoordeeld. Daarom behandelen wij een aanbouw bij voorkeur als één samenhangend bouwkundig en constructief ontwerp.

Aanbouw of uitbouw: wat is het verschil?

De termen aanbouw en uitbouw worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt. Bij een uitbouw wordt doorgaans een bestaande ruimte vergroot, bijvoorbeeld door de woonkamer of keuken verder naar achteren uit te breiden. Bij een aanbouw kan sprake zijn van een nieuwe ruimte die tegen de woning wordt gebouwd, bijvoorbeeld een bijkeuken, kantoor of extra woonruimte.

Voor de technische uitwerking maakt deze terminologie meestal weinig verschil. In beide gevallen moeten onder meer de fundering, vloer, geveldoorbraak en aansluiting op de bestaande woning correct worden ontworpen.

Eerst de bestaande woning onderzoeken

Voordat een aanbouw kan worden uitgewerkt, moet duidelijk zijn hoe de bestaande woning is gebouwd. Wij beoordelen waar mogelijk:

• oorspronkelijke bouwtekeningen;
• gemeentelijke archieftekeningen;
• bestaande fundering;
• vloertype;
• draagrichting van vloeren;
• positie van dragende wanden;
• achtergevelconstructie;
• bestaande dakconstructie;
• eerdere verbouwingen.

Bij oudere woningen kan de feitelijke situatie afwijken van de oorspronkelijke tekeningen. Daarom kan aanvullende opname of controle op locatie noodzakelijk zijn.

Ontwerp en bouwtekeningen voor de aanbouw

Een goede bouwtekening vormt de basis voor zowel de constructieberekening als de uitvoering. Afhankelijk van het project kunnen wij uitwerken:

• bestaande situatie;
• nieuwe situatie;
• plattegronden;
• gevelaanzichten;
• doorsneden;
• maatvoering;
• vloerhoogten;
• kozijnen;
• dakopbouw;
• aansluitdetails;
• materiaalopbouw;
• relevante bouwkundige details.

Deze tekeningen kunnen vervolgens worden gebruikt voor: vergunningaanvraag, constructieberekening, offerte van de aannemer en uitvoering op de bouwplaats.

Fundering van de aanbouw

Een aanbouw moet beschikken over een fundering die past bij:

• de bodemgesteldheid;
• het gewicht van de aanbouw;
• de gekozen constructie;
• de bestaande woning;
• eventuele puntlasten uit staalconstructies.

Afhankelijk van de locatie en bestaande situatie kan worden gekozen voor bijvoorbeeld:

• fundering op staal;
• funderingsstroken;
• betonnen funderingsbalken;
• funderingspoeren;
• funderingspalen.

In gebieden met slappe bodemlagen, zoals grote delen van West-Nederland waaronder de regio Rotterdam, kan een paalfundering noodzakelijk zijn. Welke oplossing geschikt is, moet projectspecifiek worden bepaald. Wij kijken daarbij niet alleen naar de nieuwe aanbouw, maar ook naar mogelijke verschillen tussen de bestaande en nieuwe fundering.

Voorkomen van zettingsverschillen

Een bestaande woning en een nieuwe aanbouw kunnen verschillend reageren op belasting en bodemgesteldheid. Wanneer beide constructies verschillend zakken, kunnen onder andere ontstaan:

• scheuren in gevels;
• scheuren bij aansluitingen;
• klemmende deuren;
• ongelijke vloeren;
• lekkages bij dak- en gevelaansluitingen.

Daarom moet de funderingsopzet zorgvuldig worden gekozen. Soms worden bestaande en nieuwe fundering constructief gekoppeld. In andere situaties is juist een gecontroleerde scheiding of dilatatie gewenst. De juiste oplossing hangt af van de bestaande fundering en de plaatselijke bodemgesteldheid.

Beganegrondvloer van de aanbouw

Voor de vloer van een aanbouw zijn verschillende systemen mogelijk. Veel toegepast zijn:

• PS-combinatievloer;
• broodjesvloer;
• geïsoleerde betonvloer;
• vrijdragende betonvloer;
• houten vloerconstructie.

De keuze hangt onder andere af van: fundering, overspanning, beschikbare constructiehoogte, kruipruimte, isolatie-eisen, leidingverloop, vloerverwarming en aansluiting op de bestaande vloer.

Bij een combinatievloer worden prefab betonnen liggers gecombineerd met isolerende EPS-vulelementen en een betonnen druklaag. Dit systeem kan zeer geschikt zijn voor een aanbouw boven een kruipruimte.

Aansluiting op de bestaande vloer

Een aandachtspunt dat in de ontwerpfase regelmatig wordt onderschat, is de uiteindelijke vloerhoogte. De constructieve vloer is slechts een onderdeel van de totale vloeropbouw. Daarboven kunnen bijvoorbeeld komen:

• isolatie;
• vloerverwarming;
• cementdekvloer;
• tegelwerk;
• parket;
• gietvloer.

Daarom moet vooraf worden vastgesteld welk niveau uiteindelijk moet aansluiten op de bestaande woonkamer of keuken. Zo wordt voorkomen dat na de bouw een ongewenst hoogteverschil ontstaat.

Achtergevel doorbreken

Bij veel aanbouwen wil de opdrachtgever de bestaande achtergevel grotendeels openen. Hierdoor ontstaat één grote ruimte tussen de bestaande woning en de nieuwe aanbouw. Constructief betekent dit dat een deel van de bestaande draagconstructie wordt verwijderd. De achtergevel kan bijvoorbeeld belastingen opnemen vanuit:

• verdiepingsvloer;
• bovenliggende gevel;
• dakconstructie;
• metselwerk;
• balklagen.

Wanneer deze gevel wordt verwijderd, moeten die belastingen door een nieuwe constructie worden overgenomen. Vaak gebeurt dit met een stalen ligger of een compleet stalen portaal.

Stalen portaal bij een aanbouw

Wanneer een brede geveldoorbraak wordt gemaakt, is een losse stalen ligger niet altijd voldoende. Bij een vrijwel volledig geopende achtergevel kan een stalen portaal worden toegepast. Dit bestaat meestal uit:

• horizontale stalen ligger;
• één of twee stalen kolommen;
• verbindingen;
• voetplaten;
• eventuele funderingsvoorzieningen.

De constructieberekening bepaalt: staalprofielen, krachten, doorbuiging, kolombelastingen, verbindingen en belasting op de fundering. De krachten uit een stalen portaal kunnen aanzienlijk zijn. Daarom controleren wij niet alleen het staal, maar ook wat er onder de kolommen aanwezig is.

Dakconstructie van de aanbouw

Een aanbouw wordt vaak uitgevoerd met een plat dak, maar ook andere dakvormen zijn mogelijk. Voor een plat dak kan de draagconstructie bijvoorbeeld bestaan uit:

• houten balklaag;
• stalen liggers met houten balken;
• prefab dakelementen;
• andere lichte dakconstructies.

Bij het ontwerp worden onder meer beoordeeld: overspanning, permanente belasting, sneeuwbelasting, dakbedekking, isolatie, plafond, installaties en eventueel groen dak of zonnepanelen. Wanneer een groendak, dakterras of zware installatie wordt gewenst, moet dit vanaf het begin in de constructieberekening worden meegenomen.

Grote schuifpui of glazen achtergevel

Veel aanbouwen worden uitgevoerd met een brede schuifpui of grote glaspartij aan de tuinzijde. Dit heeft invloed op de draagconstructie. Boven de pui moet voldoende ruimte aanwezig zijn voor:

• ligger;
• dakbalken;
• kozijn;
• isolatie;
• dakrand;
• afwerking.

Wanneer vrijwel de volledige achterzijde uit glas bestaat, zijn de resterende gevelstukken bovendien beperkt. Hierdoor moet ook de stabiliteit van de aanbouw zorgvuldig worden bekeken.

Stabiliteit van de aanbouw

Een constructie moet niet alleen verticale belastingen kunnen opnemen. Ook horizontale belastingen, bijvoorbeeld door wind, moeten veilig worden afgevoerd. Bij een traditionele aanbouw leveren gemetselde zijwanden vaak een belangrijk deel van de stabiliteit. Wanneer grote glaspartijen, smalle penanten of open constructies worden toegepast, kan aanvullende constructieve stabiliteit noodzakelijk zijn. Bijvoorbeeld met:

• portaalwerking;
• staalconstructie;
• stijve wand;
• koppeling aan andere constructiedelen.

Aansluiting van nieuw op bestaand

De overgang tussen de bestaande woning en de nieuwe aanbouw verdient extra aandacht. Hier komen verschillende bouwkundige functies samen.

Constructieve aansluiting

De nieuwe constructie moet veilig aansluiten op de bestaande woning zonder ongewenste belastingen te veroorzaken.

Thermische aansluiting

Isolatie van vloer, gevel en dak moet zoveel mogelijk doorlopen om koudebruggen te beperken.

Waterdichting

De aansluiting tussen bestaand en nieuw dak moet zorgvuldig worden gedetailleerd.

Gevelaansluiting

Aansluitingen moeten rekening houden met beweging en eventuele zettingsverschillen. Een goede detaillering voorkomt veel problemen die anders pas na oplevering zichtbaar worden.

Isolatie en energieprestatie

Bij een nieuwe aanbouw spelen ook thermische eisen een belangrijke rol. Afhankelijk van de aard van het bouwproject en het toepasselijke Bbl-niveau kunnen eisen gelden voor onder meer:

• vloer;
• gevels;
• dak;
• ramen en deuren;
• luchtdichtheid.

De exacte eisen worden projectspecifiek bepaald. Wij stemmen de constructieve opbouw daarom af op de benodigde isolatiedikte en bouwkundige detaillering.

Ventilatie en daglicht

Wanneer door een aanbouw de indeling of grootte van verblijfsruimten verandert, kunnen ook daglicht en ventilatie aandacht vragen. Een grote aanbouw kan bijvoorbeeld invloed hebben op:

• daglichttoetreding in de oorspronkelijke woonkamer;
• benodigde ventilatiecapaciteit;
• ventilatievoorzieningen;
• spuimogelijkheden.

Daarom beoordelen wij waar relevant niet alleen de constructie, maar ook de bouwkundige gevolgen van de uitbreiding.

Riolering en leidingen

Een aanbouw wordt vaak gecombineerd met een nieuwe keuken, toilet of andere installatie. Daarom moet tijdig rekening worden gehouden met:

• bestaande riolering;
• nieuwe afvoerleidingen;
• hemelwaterafvoer;
• waterleidingen;
• elektra;
• vloerverwarming;
• ventilatiekanalen.

Leidingen mogen niet zonder constructieve beoordeling door belangrijke vloerliggers, funderingsbalken of staalconstructies worden gevoerd. Het is daarom verstandig om sparingen en leidingroutes vóór de uitvoering vast te leggen.

Heb ik een vergunning nodig voor een aanbouw?

Dat is afhankelijk van de situatie. Onder de Omgevingswet wordt onderscheid gemaakt tussen de technische bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit.

Voor bepaalde bijbehorende bouwwerken kan het technische deel vergunningvrij zijn. IPLO noemt hiervoor voorwaarden, waaronder dat het bouwwerk op de grond staat, maximaal 5 meter hoog is en geen verblijfsgebied heeft op een tweede bouwlaag of hoger. Voor het ruimtelijke deel moet daarnaast worden gecontroleerd of het bouwplan past binnen het lokale omgevingsplan. Daarbij kunnen onder andere van belang zijn:

• ligging in het achtererfgebied;
• bebouwd oppervlak;
• bouwhoogte;
• afstand tot perceelgrenzen;
• monumentale status;
• beschermd stads- of dorpsgezicht;
• lokale regels.

Daarom adviseren wij altijd de Vergunningscheck van het Omgevingsloket uit te voeren. Vergunningvrij betekent bovendien niet dat er geen technische eisen gelden. Het bouwwerk moet nog steeds voldoen aan de toepasselijke regels uit het Bbl.

Constructieberekening voor de aanbouw

Voor de constructieve uitwerking kunnen wij onder meer berekenen:

• fundering;
• funderingsbalken;
• vloer;
• achtergeveldoorbraak;
• stalen ligger;
• stalen kolommen;
• stalen portaal;
• dakbalken;
• stabiliteit;
• opleggingen;
• verbindingen.

Waar nodig wordt ook gecontroleerd hoe de nieuwe belastingen door de bestaande woning of fundering worden opgenomen.

Constructietekeningen voor aannemer en vergunning

Op de constructietekeningen kunnen onder meer worden aangegeven:

• funderingsplan;
• funderingsbalken;
• vloerliggers;
• overspanningsrichting;
• staalconstructie;
• profielmaten;
• kolommen;
• voetplaten;
• dakbalken;
• wapening;
• doorsneden;
• relevante details.

Hiermee beschikt zowel de aannemer als de beoordelende partij over duidelijke technische informatie.

Tijdelijke ondersteuning bij de geveldoorbraak

Wanneer de bestaande achtergevel dragend is, moet deze tijdens de verbouwing tijdelijk worden ondersteund. De bovenliggende vloer en gevel mogen niet ongecontroleerd worden belast terwijl de muur wordt verwijderd. Afhankelijk van de situatie kunnen onder andere nodig zijn:

• bouwstempels;
• tijdelijke stalen of houten onderslagbalken;
• ondersteuning op onderliggende verdiepingen;
• gefaseerde sloop;
• stempelplan.

De definitieve methode wordt afgestemd op de bestaande constructie en uitvoeringsvolgorde.

Bouwtekeningen, constructie en vergunning onder één dak

Een aanbouw bestaat uit meerdere disciplines die sterk met elkaar samenhangen. ROMB kan deze onderdelen combineren:

• ontwerp;
• bouwkundige tekeningen;
• constructieberekeningen;
• constructietekeningen;
• funderingsberekening;
• bouwfysische berekeningen waar nodig;
• vergunningbegeleiding;
• aanvullende informatie voor de gemeente;
• afstemming met aannemer en constructeur.

Hierdoor hoeft het bouwkundig ontwerp niet achteraf te worden aangepast omdat de constructie niet past. De constructie wordt vanaf het begin onderdeel van het ontwerp.

Voor algemeen bouwadvies of projecten buiten ons constructieve specialisme werken wij samen met Aboss Bouwadvies.

Onze werkwijze

1. Eerste beoordeling. U stuurt ons het adres, beschikbare tekeningen, foto's en uw wensen voor de aanbouw.
2. Archief en bestaande situatie. Wij beoordelen beschikbare gegevens over de woning en bepalen welke aanvullende informatie nodig is.
3. Ontwerp. De gewenste aanbouw wordt bouwkundig uitgewerkt. Daarbij kijken wij direct naar constructieve haalbaarheid.
4. Constructief ontwerp. Wij bepalen funderingsprincipe, vloersysteem, geveldoorbraak, staalconstructie en dakconstructie.
5. Berekeningen en tekeningen. Het plan wordt technisch uitgewerkt voor vergunning en uitvoering.
6. Vergunning en aanvullende vragen. Wanneer een vergunning nodig is, kunnen wij de aanvraag begeleiden en technische vragen van de gemeente beantwoorden.
7. Uitvoering. De aannemer beschikt vervolgens over een duidelijke technische set als basis voor de uitvoering.

Eerst ontwerpen of eerst een aannemer zoeken?

Beide routes komen voor. Voor een goede prijsvergelijking tussen aannemers is het echter verstandig om eerst duidelijk te hebben wat er daadwerkelijk gebouwd moet worden. Met bouwkundige en constructieve tekeningen kunnen aannemers dezelfde uitgangspunten gebruiken voor hun offerte. Dat verkleint het risico dat de ene aannemer iets anders heeft meegenomen dan de andere. Ook worden belangrijke constructieve onderdelen niet pas tijdens de uitvoering ontdekt.

Wat hebben wij van u nodig?

Voor een eerste beoordeling ontvangen wij bij voorkeur:

• projectadres;
• foto's van de bestaande woning;
• globale afmetingen van de gewenste aanbouw;
• beschikbare bouwtekeningen;
• archieftekeningen indien aanwezig;
• gewenste indeling;
• eventuele voorkeur voor schuifpui of kozijnen;
• informatie over vloerverwarming, keuken of andere voorzieningen.

Heeft u nog geen uitgewerkt ontwerp? Dan kunnen wij ook beginnen vanuit uw wensen en de bestaande woning.

Veelgestelde vragen over een aanbouw