Een uitbouw laten bouwen

Wat is een uitbouw?

Met een uitbouw wordt in de praktijk meestal bedoeld dat een bestaande ruimte van de woning wordt vergroot. Bijvoorbeeld:

• woonkamer naar achteren uitbreiden;
• keuken vergroten;
• keuken en woonkamer samenvoegen;
• grotere woonkeuken creëren;
• extra eetruimte maken;
• woning uitbreiden richting de tuin.

De bestaande achtergevel wordt daarbij vaak grotendeels geopend, waardoor de bestaande woning en nieuwe uitbreiding één ruimte vormen. Dat onderscheidt een typische uitbouw van een afzonderlijke aanbouw, waarbij bijvoorbeeld een aparte bijkeuken, werkkamer of andere nieuwe ruimte tegen de bestaande woning wordt gebouwd. Constructief kunnen beide projecten vergelijkbare onderdelen bevatten.

Welke constructies zijn nodig voor een uitbouw?

Een uitbouw bestaat uit meerdere constructieve onderdelen die samen één draagconstructie vormen. Denk aan:

• fundering;
• funderingsbalken;
• beganegrondvloer;
• zijwanden;
• achtergevel;
• stalen ligger of portaal;
• dakconstructie;
• opleggingen;
• stabiliteitsvoorzieningen.

Daarnaast moet de nieuwe constructie aansluiten op de bestaande woning. De belangrijkste vraag is daarom niet alleen: “Welke balk heb ik nodig?” maar: “Hoe worden alle belastingen van de nieuwe én bestaande constructie veilig naar de fundering afgevoerd?”

De bestaande achtergevel doorbreken

Bij veel uitbouwen is de doorbraak van de bestaande achtergevel het belangrijkste constructieve onderdeel. De achtergevel kan belastingen dragen vanuit:

• verdiepingsvloer;
• bovenliggende gevel;
• dakconstructie;
• balklagen;
• andere dragende onderdelen.

Wanneer deze gevel geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd, moeten deze belastingen door een nieuwe constructie worden overgenomen. Afhankelijk van de breedte van de opening en de bestaande situatie kan worden gekozen voor:

• een stalen ligger;
• stalen ligger met kolommen;
• stalen portaal;
• samengestelde staalconstructie.

Wij berekenen welke oplossing technisch en praktisch geschikt is.

Stalen ligger of compleet stalen portaal?

Bij een kleinere opening kan een stalen ligger soms rechtstreeks op voldoende sterk metselwerk worden opgelegd. Wanneer vrijwel de volledige achtergevel wordt verwijderd, blijft vaak onvoldoende wand over om de ligger veilig te ondersteunen. In dat geval kan een stalen portaal nodig zijn. Een portaal bestaat meestal uit:

• horizontale stalen ligger;
• één of twee stalen kolommen;
• staalverbindingen;
• voetplaten;
• eventuele funderingsvoorzieningen.

Wij berekenen onder meer:

• belasting op de ligger;
• buigend moment;
• dwarskracht;
• doorbuiging;
• kolomkrachten;
• oplegreacties;
• verbindingen;
• belasting op de onderliggende constructie.

Niet alleen het staal, maar de volledige draagweg

Een constructieberekening stopt niet bij de stalen ligger. De belasting moet uiteindelijk naar de bodem worden afgevoerd:

Daarom moet worden onderzocht waar de nieuwe kolommen of opleggingen terechtkomen. Een zware stalen ligger kan op zichzelf sterk genoeg zijn, terwijl de constructie eronder onvoldoende capaciteit heeft. Mogelijk zijn dan aanvullende maatregelen nodig, zoals:

• betonpoer;
• funderingsbalk;
• plaatselijke vloer/versterking;
• nieuwe funderingspaal;
• aanvullende staalconstructie.

Fundering van de uitbouw

De fundering vormt de basis van de nieuwe uitbreiding. Welke fundering nodig is, hangt onder andere af van:

• bodemgesteldheid;
• afmetingen van de uitbouw;
• gewicht van de constructie;
• bestaande fundering;
• gekozen vloer;
• staalconstructie;
• puntlasten;
• plaatselijke omstandigheden.

Mogelijke oplossingen zijn bijvoorbeeld:

• fundering op staal;
• gewapende funderingsstroken;
• betonnen funderingsbalken;
• poeren;
• funderingspalen.

De juiste funderingswijze moet altijd projectspecifiek worden bepaald.

Uitbouw op palen

In gebieden met slappe bodem, bijvoorbeeld delen van Rotterdam en andere delen van West-Nederland, kan een paalfundering noodzakelijk zijn. De uitbouw kan dan worden gedragen door funderingsbalken die op palen rusten. Daarbij worden onder andere bepaald:

• positie van de palen;
• belastingen per paal;
• funderingsbalken;
• wapening;
• kolombelastingen uit het staalportaal;
• aansluiting op de nieuwe vloer.

Het aantal en type palen kan pas verantwoord worden vastgesteld nadat de belasting, bodemgegevens en funderingsopzet zijn beoordeeld.

Aansluiting op de bestaande fundering

Een veelgestelde vraag is of de nieuwe uitbouw simpelweg aan de bestaande fundering kan worden gekoppeld. Dat is niet altijd vanzelfsprekend. De bestaande woning kan bijvoorbeeld:

• op houten palen staan;
• op betonnen palen staan;
• op staal zijn gefundeerd;
• een fundering hebben waarvan de capaciteit beperkt bekend is.

De nieuwe uitbouw kan bovendien anders reageren op zettingen dan de bestaande woning. Daarom moet zorgvuldig worden bepaald hoe beide constructies op elkaar aansluiten.

Beganegrondvloer van de uitbouw

Ook de nieuwe vloer moet als constructief onderdeel worden ontworpen. Veel toegepaste oplossingen zijn:

• PS-combinatievloer;
• broodjesvloer;
• geïsoleerde betonvloer;
• vrijdragende betonvloer;
• houten vloerconstructie.

Welke vloer geschikt is, hangt onder meer af van:

• funderingssysteem;
• overspanning;
• beschikbare vloerhoogte;
• aanwezigheid van kruipruimte;
• gewenste isolatie;
• vloerverwarming;
• leidingverloop.

Bij een uitbouw boven een kruipruimte is een PS-combinatievloer een veel toegepaste oplossing.

Vloerhoogte en aansluiting op de woonkamer

Een belangrijk praktisch aandachtspunt is het vloerniveau. De nieuwe vloer bestaat vaak uit meerdere lagen:

• constructieve vloer;
• isolatie;
• vloerverwarming;
• dekvloer;
• vloerafwerking.

De totale dikte hiervan moet vooraf worden afgestemd op de bestaande vloer. Anders kan na uitvoering een ongewenst hoogteverschil ontstaan tussen de bestaande woning en de nieuwe uitbouw. Wij nemen de constructieve vloerhoogte daarom mee in de technische uitwerking.

Dakconstructie van de uitbouw

Een uitbouw wordt vaak voorzien van een plat dak. De draagconstructie kan bijvoorbeeld bestaan uit:

• houten balken;
• houten balken met stalen hoofdligger;
• samengestelde houten liggers;
• lichte prefab dakelementen.

Bij de berekening houden wij rekening met relevante belastingen vanuit onder andere:

• eigen gewicht;
• dakbedekking;
• isolatie;
• plafond;
• sneeuw;
• installaties;
• zonnepanelen wanneer van toepassing.

Wanneer u een groendak, dakterras of andere zwaardere gebruiksfunctie overweegt, moet dit vooraf in het ontwerp worden meegenomen.

Grote schuifpui aan de tuinzijde

Veel uitbouwen krijgen een brede schuifpui, vouwwand of grote glaspartij. Hierdoor ontstaat een open verbinding met de tuin, maar constructief blijft minder massieve wand beschikbaar. Boven de pui kan een ligger nodig zijn om het dak te dragen. Ook de resterende zijstukken van de gevel spelen een rol bij:

• verticale belasting;
• windbelasting;
• stabiliteit.

Daarom wordt de achterzijde van de uitbouw als onderdeel van het totale constructieve systeem beschouwd.

Stabiliteit van de uitbouw

Een uitbouw moet niet alleen verticale belastingen kunnen dragen. Wind veroorzaakt ook horizontale krachten. Deze krachten moeten via dak en wanden veilig naar de fundering worden afgevoerd. Bij een uitbouw met traditionele gemetselde zijwanden kan de stabiliteit vaak via deze wanden worden verzorgd. Bij ontwerpen met:

• grote glaspartijen;
• smalle penanten;
• volledig open gevels;
• beperkte wandlengte

kan aanvullende constructieve stabiliteit nodig zijn. Bijvoorbeeld door:

• staalportaal;
• stabiliteitswand;
• constructieve beplating;
• aanvullende koppelingen.

Tijdelijke ondersteuning tijdens de geveldoorbraak

Voordat de bestaande achtergevel wordt verwijderd, moet de bovenliggende constructie veilig tijdelijk worden ondersteund. Hiervoor kunnen bijvoorbeeld bouwstempels en tijdelijke onderslagbalken worden gebruikt. Belangrijk is niet alleen hoeveel stempels nodig zijn. Ook moet worden beoordeeld:

• waarop de stempels staan;
• welke belasting zij opnemen;
• of de vloer eronder voldoende sterk is;
• of ondersteuning naar lagere verdiepingen nodig is;
• in welke volgorde de bestaande gevel wordt verwijderd;
• wanneer de nieuwe staalconstructie belast mag worden.

Bij complexere situaties kan een afzonderlijk stempelplan nodig zijn.

Constructieberekening voor de uitbouw

Afhankelijk van het project kunnen wij onder andere berekenen:

• fundering;
• funderingsbalken;
• funderingspalen;
• PS-vloer of andere vloerconstructie;
• achtergeveldoorbraak;
• stalen ligger;
• stalen portaal;
• kolommen;
• dakbalken;
• hoofddraagliggers;
• stabiliteit;
• opleggingen;
• staalverbindingen.

Waar nodig controleren wij ook relevante onderdelen van de bestaande woning.

Constructietekeningen voor de aannemer

De constructieve oplossing wordt vastgelegd op duidelijke technische tekeningen. Hierop kunnen bijvoorbeeld staan:

• funderingsplan;
• posities van palen;
• funderingsbalken;
• vloerliggers;
• overspanningsrichting;
• staalprofielen;
• kolommen;
• voetplaten;
• dakbalken;
• wapening;
• doorsneden;
• constructieve details.

Hierdoor weet de aannemer niet alleen welk profiel moet worden besteld, maar ook hoe de complete constructie moet worden uitgevoerd.

Bouwkundige tekeningen voor de uitbouw

Naast constructietekeningen kunnen voor het ontwerp, de uitvoering en eventueel de vergunning ook bouwkundige tekeningen nodig zijn. Denk aan:

• bestaande plattegrond;
• nieuwe plattegrond;
• gevelaanzichten;
• doorsneden;
• situatietekening;
• maatvoering;
• kozijnen;
• materiaalgebruik;
• dakopbouw;
• aansluitdetails.

ROMB kan het bouwkundige en constructieve tekenwerk binnen één opdracht combineren. Daardoor kan de constructie al tijdens het ontwerp worden afgestemd.

Is een uitbouw vergunningvrij?

Dat kan, maar niet iedere uitbouw is automatisch vergunningvrij. Onder de Omgevingswet wordt onderscheid gemaakt tussen het technische deel van het bouwen en het ruimtelijke deel. Een bijbehorend bouwwerk kan volgens het Bbl voor het technische deel vergunningvrij zijn wanneer onder andere wordt voldaan aan voorwaarden zoals:

• op de grond gebouwd;
• maximaal 5 meter hoog;
• geen verblijfsgebied op een tweede bouwlaag of hoger;
• geen dakterras, balkon of andere niet op de grond gelegen buitenruimte.

Een constructieve wijziging die onderdeel is van zo'n vergunningvrije uitbouw, zoals een doorbraak in de bestaande achtergevel, kan voor het technische deel eveneens vergunningvrij zijn. Voor het ruimtelijke deel moet daarnaast worden gecontroleerd of het plan past binnen de regels van het gemeentelijke omgevingsplan. Onder andere kunnen van belang zijn:

• achtererfgebied;
• afstand tot openbaar toegankelijk gebied;
• oppervlakte van bestaande bebouwing;
• bouwhoogte;
• afstand vanaf de oorspronkelijke woning;
• monument of beschermd gezicht.

Daarom moet de vergunningplicht altijd voor het specifieke adres en ontwerp worden gecontroleerd via het Omgevingsloket. Ook wanneer geen omgevingsvergunning nodig is, moet de uitbouw aan de toepasselijke technische regels uit het Bbl voldoen.

Waarom ook bij vergunningvrij bouwen constructieberekeningen?

Vergunningvrij betekent niet constructievrij. Een aannemer moet nog steeds weten:

• welk staalprofiel nodig is;
• hoe groot de fundering moet zijn;
• welke vloerliggers moeten worden toegepast;
• hoe de dakconstructie wordt uitgevoerd;
• hoe de belastingen worden afgevoerd.

Het Bbl blijft bovendien technische eisen stellen aan het bouwwerk. Constructieberekeningen zijn daarom niet alleen bedoeld voor de gemeente, maar vooral voor een veilige en controleerbare uitvoering.

Bouwkundige en constructieve aansluiting

Bij een uitbouw komen de bestaande woning en nieuwe constructie letterlijk samen. Daarom besteden wij aandacht aan onder meer:

• Constructieve aansluiting — hoe worden nieuwe en bestaande constructiedelen ondersteund en gekoppeld?
• Vloeraansluiting — hoe wordt een vlakke overgang tussen bestaande en nieuwe vloer gerealiseerd?
• Gevelaansluiting — hoe sluiten nieuwe zijgevels aan op bestaand metselwerk?
• Dakaansluiting — hoe wordt het dak constructief en bouwkundig tegen de bestaande woning aangesloten?
• Thermische aansluiting — hoe worden koudebruggen bij vloer, gevel en dak zoveel mogelijk beperkt?

Deze details zijn belangrijk om problemen tijdens én na de uitvoering te voorkomen.

Riolering en installaties

Een uitbouw wordt regelmatig gecombineerd met een nieuwe keuken. Daardoor kunnen ook technische installaties worden gewijzigd. Denk aan:

• riolering;
• waterleidingen;
• elektra;
• vloerverwarming;
• ventilatie;
• hemelwaterafvoer.

Leidingen en sparingen moeten worden afgestemd op:

• funderingsbalken;
• vloerliggers;
• staalconstructies;
• dragende wanden.

Een leiding achteraf door een constructieve ligger voeren is niet zomaar mogelijk. Daarom adviseren wij belangrijke leidingroutes vroeg in het ontwerp te bepalen.

Daglicht en ventilatie

Een diepe uitbouw kan invloed hebben op het daglicht in het bestaande gedeelte van de woning. Daarom spelen onder andere de volgende ontwerpkeuzes een rol:

• breedte van de achterpui;
• hoogte van het glas;
• daklichten;
• lichtstraat;
• indeling van de ruimte.

Ook ventilatievoorzieningen moeten worden afgestemd op de nieuwe situatie. Wanneer bouwfysische berekeningen voor het project nodig zijn, kunnen deze aanvullend worden verzorgd.

Eerst tekeningen maken of eerst een aannemer kiezen?

Een aannemer kan een globale prijsindicatie geven op basis van uw wensen. Voor een goed vergelijkbare en technisch betrouwbare offerte is het echter verstandig om eerst duidelijk te hebben wat daadwerkelijk moet worden gebouwd. Met bouwkundige en constructieve tekeningen weten aannemers bijvoorbeeld:

• hoeveel staal nodig is;
• welke fundering wordt toegepast;
• welk vloersysteem wordt gebruikt;
• hoe groot de geveldoorbraak wordt;
• hoe het dak wordt uitgevoerd.

Daardoor worden offertes onderling beter vergelijkbaar en neemt de kans op onverwacht meerwerk tijdens de bouw af.

Onze werkwijze

1. Uw plannen beoordelen. U stuurt ons het projectadres, beschikbare tekeningen, foto's en de gewenste afmetingen van de uitbouw.
2. Bestaande situatie onderzoeken. Wij bekijken relevante gegevens over draagconstructie, vloer, achtergevel, fundering en eerdere verbouwingen.
3. Bouwkundig ontwerp. Waar onderdeel van de opdracht werken wij de nieuwe plattegrond, gevels en doorsneden uit.
4. Constructief ontwerp. We bepalen het principe voor fundering, vloer, geveldoorbraak, staalconstructie en dak.
5. Berekeningen. De relevante constructiedelen worden doorgerekend.
6. Constructietekeningen. Wij maken een duidelijke technische set voor uitvoering en, indien nodig, beoordeling door de gemeente.
7. Afstemming en vergunning. Waar afgesproken stemmen wij de constructie af met aannemer, architect of gemeente en begeleiden wij de benodigde aanvraag.

Eén samenhangend ontwerp

Bij een uitbouw zijn de afzonderlijke constructieonderdelen sterk met elkaar verbonden. Een bredere geveldoorbraak betekent bijvoorbeeld vaak:

Ook een andere vloer of groter dak kan invloed hebben op de fundering. Daarom berekenen wij niet alleen geïsoleerde onderdelen, maar kijken wij naar de complete draagweg van de uitbouw. Dat levert een constructie op die niet alleen theoretisch sterk genoeg is, maar ook praktisch kan worden uitgevoerd.

Voor algemeen bouwadvies of projecten buiten onze constructieve specialisatie werken wij samen met Aboss Bouwadvies.

Veelgestelde vragen over een uitbouw